Co warto zwiedzić w Oleśnicy?

Miasto pełne zabytków historycznych

Oleśnica to miasto pełne historii, położone na Dolnym Śląsku nieopodal Wrocławia. Już od początków polskiej państwowości Oleśnica była ważnym punktem politycznym, religijnym oraz strategicznym. Kiedy jeszcze ten region należał do dynastii Piastów Oleśnica bardzo szybko stała się ważnym grodem, a następnie miastem. Pod panowaniem czeskim miasto również dużo zyskało, gdyż władcy z dynastii Podiebradów dbali o Oleśnicę. Tak bogata historia oraz znaczenie dla poszczególnych właścicieli sprawiło, iż dzisiaj nasze miasto posiada mnóstwo zabytków, które są arcydziełami architektonicznymi oraz stanowią bazę do rozwoju turystyki w naszym mieście. Dlatego też dziś zapraszamy wszystkich turystów na historyczną wycieczkę po naszym mieście.

Te miejsca trzeba koniecznie zobaczyć w Oleśnicy

Naszą wycieczkę musimy koniecznie zacząć od tych punktów, które są wręcz koniecznością i bez których mapa turystyczna Oleśnicy nie miałaby najmniejszej racji bytów. Skupimy się więc na tym, co stanowi prawdziwą dumę naszego miasta, a następnie przejdziemy do innych zabytków, nie tak oczywistych, ale równie ciekawych. Mamy nadzieję, że miejsca, które przedstawimy przypadną każdemu turyście i każdej turystce do gustu.

Zamek Książąt Oleśnickich

Zamek Książąt Oleśnickich jest to największa duma i chluba Oleśnicy. Budynek ten, jak sama nazwa wskazuje przez wiele lat stanowił główną rezydencję władców księstwa oleśnickiego. To, co koniecznie trzeba wiedzieć o Zamku, to na pewno fakt, że obiekt ten na przestrzeni wieków wielokrotnie przechodził różnego rodzaju przebudowywania, odbudowywania oraz remonty. Jest to jeden z najstarszych zabytków w tym regionie. Jego długa historia była nierozerwalnie związana z historią całego miasta. Przedstawimy ją pokrótce, a to dlatego, że poznanie tej historii będzie kluczem do zrozumienia wagi zabytków, które możemy zobaczyć w Oleśnicy.

Zamek powstał w XIII wieku jako gród. Gród ten stopniowo zyskiwał coraz większe znaczenie. Na początku przede wszystkim było to znaczenie militarne, jednakże już na początku XIV wieku miejsce to zyskało status jednej z rezydencji książęcych. W 1323 roku książę oleśnicki, Konrad I rozpoczął przebudowywanie grodu na murowany zamek. Od tego momentu Zamek staje się oficjalną rezydencją książęcą. Piastowie urzędowali tutaj do 1492 roku, natomiast później była to siedziba rodu Podiebradów. W XVI wieku miała miejsce kolejna przebudowa obiektu. Pod koniec XVI wieku i w I połowie XVII wieku nastąpiła poważna rozbudowa zamku. Doszły nowe obiekty, pomieszczenia, komnaty i infrastruktura obronna. Wiek XVIII stanowił okres, kiedy Zamek otrzymał ozdobienia pałacowe, jednakże już pod koniec tego stulecia stracił on status rezydencji książęcej. W XIX wieku mieszkali tutaj urzędnicy książęcy. Pod koniec XIX wieku Zamek stał się rezydencją cesarza Niemiec. Ostatnia przebudowa miała miejsce na początku XX wieku. II wojna światowa wyjątkowo oszczędziła Zamek w Oleśnicy – jest to jeden z nielicznych zabytków na terenie Polski, który nie został zburzony.

Jakie zabytki możemy zwiedzić przybywszy do Zamku? Otóż, w pierwszej kolejności, na samym wejściu każdy może zachwycić się Bramą Główną. Na portalu tej bramy widnieją rzeźbione zdobienia przedstawiające herby księcia ziębickiego i oleśnickiego Karola II oraz jego dwóch żon. Z kolei przy Bramie Wjazdowej na dziedziniec zewnętrzny znajduje się posąg księcia Jana z Podiebradów. Oprócz tego zobaczymy tam ozdoby herbowne oraz możemy przeczytać napis, znajdujący się na tablicy fundacyjnej.

Bazylika mniejsza pod wezwaniem św. Jana Apostoła

Jeżeli chcemy zobaczyć w Oleśnicy zabytki sakralne to koniecznie musimy udać się do bazyliki mniejszej pod wezwaniem św. Jana Apostoła. Warto wiedzieć, iż jest to jeden z najstarszych obiektów sakralnych na Dolnym Śląsku. Na początku bazylika istniała jako drewniany kościółek, ale był to już wiek XII. Z zapisków kronikarskich wiemy, że w 1230 roku w tym miejscu stała już podmurowana świątynia. Wkrótce potem książęta oleśniccy uczynili z kościoła swoje główne miejsce kultu i za ich przyczyną świątynia była rozbudowywana. Najwięcej przebudowań miało miejsce w XV wieku i to właśnie w formie z tego okresu (poza drobnymi rozbudowaniami w wiekach późniejszych) możemy dzisiaj podziwiać bazylikę.

Turyści zwiedzający bazylikę mogą zejść do katakumb. Zobaczą tam sarkofagi, w których pochowani są członkowie dynastii Podiebradów. Do oglądania są także dwa nagrobki. Jeden z nich powstał ku pamięci księcia Jerzego Podiebrada, natomiast drugi Karola Krzysztofa Podiebrada. Na uwagę zasługuje także zabytkowa ambona, pochodząca z 1605 roku. Bardzo ciekawym miejscem jest biblioteka łańcuchowa. Nazwa bierze się stąd, że znajdziemy tutaj książki przymocowane do półek za pomocą łańcuchów. Miało to zapobiegać kradzieżom. Wirtembergowie – kolejni właściciele Oleśnicy – rozbudowali świątynię. Do dziś zachował się po nich ołtarz główny, a także prezbiterium, gdzie znajdują się aż 24 sarkofagi. Poza tym w bazylice możemy podziwiać prospekt organowy wraz z chórem. Natomiast wychodząc na zewnątrz możemy spojrzeć na kopułę wieży, która powstała w 1754 roku.

Pozostałości obronne miasta

Przechadzając się Oleśnicą każdy turysta może zatrzymać się przy Bramie Wrocławskiej, a także popatrzeć na pozostałości dawnych murów obronnych. Budowa umocnień rozpoczęła się w 1255 roku. Z biegiem lat władcy miasta zmieniali i udoskonalali mury obronne. W XV wieku nastąpiła gruntowana przebudowa murów obronnych, a także pojawiła się fosa. Również wówczas władze wybudowały bramę, która najpierw nazywała się Mariacką, a obecnie jest to Brama Wrocławska. Co jeszcze możemy tu zobaczyć? Naszej uwadze nie umkną na pewno parkany, które znajdują się na pewnym odcinku na murach nieopodal Bramy Wrocławskiej. Warto też zobaczyć wieżę artyleryjską. Niestety, ucierpiała ona w okresie II wojny światowej, natomiast w latach 1956-1959 oraz 2001-2002 przechodziła ona remonty.

Koniecznie zwiedź też prawosławną cerkiew

Obecność cerkiew kojarzy nam się głównie ze wschodem Polski, tym bardziej zaskakujący może być fakt, że właśnie w Oleśnicy znajduje się tego typu zabytek. Cerkiew prawosławna pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Bogarodzicy istnieje tutaj od XIV wieku. Ale, co ciekawe wyznawcom prawosławia służy ona od całkiem niedawna, bo dopiero od 1968 roku. Na samym początku była to świątynia katolicka. W XVI wieku zaczęła ona służyć jako zbór protestancki. Niestety w roku 1945 w wyniku działań wojennych świątynia ta doszczętnie spłonęła. W pożarze przepadły liczne zabytki oraz działa sztuki, które znajdowały się w środku. Obecnie to, co możemy oglądać zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz cerkwi to w dużej mierze rekonstrukcja. Cerkiew przechodziła remonty w latach 1966-1970 oraz 2001.

Co jeszcze warto zwiedzić w Oleśnicy?

Omówiliśmy już sobie zabytki, które pełniły funkcje obronne, reprezentacyjne oraz sakralne. Czy to oznacza, że przyjeżdżając do Oleśnicy zobaczymy tylko tyle? Nic bardziej mylnego! To, co do tej pory zdążyliśmy sobie omówić to tylko cześć z zabytków, które znajdują się w naszym mieście. Prawdę mówiąc jest tego tyle, że raczej nie starczy nam czasu, aby omówić wszystko. Dlatego też przejdziemy teraz do pozostałych paru najważniejszych zabytków, które również warto zwiedzić w Oleśnicy.

Świątynia Zielonoświątkowców

Zabytkiem w Oleśnicy, który został stosunkowo mało poznany pod kątem architektonicznym jest Kościół Zielonoświątkowców. Pierwsze wzmianki o istnieniu obiektu sakralnego w tym miejscu pochodzą z XIV wieku. Wówczas była to synagoga żydowska. Z czasem stał on się świątynią protestancką. Historia przekazywania kościoła pomiędzy religiami jest przeplatana wykorzystaniem obiektu do celów wojskowych. Kościół przez pewien okres służył jako arsenał, a potem magazyn broni.

Najważniejszym punktem zwiedzania Kościoła Zielonoświątkowców jest bez wątpienia pokaźny, główny ołtarz ambonowy. Pochodzi on z XVIII wieku, a jest tak wysoki, że sięga niemal pod samo sklepienie świątyni. Również z XVIII wieku pochodzą empory czyli balkony. Jeżeli uda nam się wejść na którąś emoprę, to oglądając się za siebie możemy podziwiać pięknie zdobione ściany. Na uwagę na pewno zasługuje także zabytkowa ambona oraz Loża Książęca. Nieopodal loży znajduje się chór muzyczny.

Ratusz Miejski w Oleśnicy

Udając się na oleśnicki rynek nie sposób nie zwrócić uwagi na ratusz. Jest to jeden z ważniejszych obiektów historycznych w naszym mieście. Budynek ten powstał już w XIV wieku, ale jego współczesny wygląd pochodzi z 1826 roku. Historia tego obiektu jest dość burzliwa, bowiem był on rozbudowywany i przebudowywany zgodnie ze zmieniającymi się na przestrzeni wieków trendami architektonicznymi – renesans, barok, klasycyzm – ale także dręczyły go pożary oraz wojny.

Warto wiedzieć, że pomimo tego, iż w Oleśnicy rządzili książęta piastowscy, to o jako takich sprawach miasta decydowała rada miejska. Rada ta wykupiła wójtostwo w 1407 roku. Od tego momentu to właśnie w budynku ratusza obradowali rajcy. Ratusz stanowił równocześnie rezydencję burmistrza Oleśnicy. Po II wojnie światowej ratusz został odbudowany w 1964 roku.

Dom wdów

Bardzo ciekawym przykładam działa polityki socjalnej w dawnej Oleśnicy jest tzw. dom wdów. Budynek ten został wybudowany w 1683 roku. Fundatorem tego obiektu był książę Sylwiusz Fryderyk Wirtemberg. Jak sama nazwa wskazuje w budynku tym zamieszkiwały kobiety, które straciły swoich mężów. Czy jednak mieszkały tam wszystkie wdowy z Oleśnicy? Otóż nie. W domu wdów mogły mieszkać tylko wdowy po nauczycielach oraz protestanckich księżach. Swego czasu mieszkało tutaj 8 kobiet. Co bardzo ważne to fakt, że mieszkanie w domu wdów było całkowicie bezpłatne, finansowane z książęcej kasy. Współcześnie budynek pełni kompletnie inną funkcję niż 300 lat temu. Otóż dzisiaj znajduje się tutaj siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Fryderyka Chopina. Jeżeli chcemy wejść do środka, to najpierw możemy podziwiać popiersie kompozytora, stojące przed budynkiem.